Bir Girişim Hikayesi

Konya'daki dinleyicilere kendi girişim hikayesini, yaşadığı sorunlar ve bulduğu çözümler üzerinden anlatıyor; amaç ilham vermek.

2011'de şirketi kurmadan önce neyden keyif aldığını arayan, bulduğunu ticarileştirmeye çalışan biri olarak kendini tanıtıyor.

Konuşmanın çerçevesi: büyük hedef parçalanmadıkça ulaşılmaz; ilk parça atılabilecek kadar küçük olmalı, ivme gerisini getirir.

Google, YouTube, Meta ve Apple gibi devlerin büyüme stratejilerini (kullanıcı odağı, rakibi satın alma, ürünleri markalaştırma) analiz ederek öğrenmek.

Herkesin ilk sorusu. Cevap kafa yapısını değiştirmekte: sorunla karşılaşınca isyan eden değil, 'bunu yaşayan başkası var mı, çözersem girişime dönüşür mü' diye bakan bir zihin.

Sorunlar üç kaynaktan gelir: kendi, çevre, toplum. Çözüm zaman, emek ya da maliyet tasarrufu sağlıyorsa girişim vardır. Örnek: sunum kumandası tutarken su şişesini tek elle açamamak; bisikletçi, koşucu, sporcu için tek elle açılan kapak.

Sonucu kestirememek geri çeker. Kendi hikayesi: 2011'de tek başına, biriktirdiği küçük sermayeyle, hiçbir destek olmadan; yirmi günlük bir işten sonra işverene 'bu işi size fatura keserek yapayım' teklifi.

Üçüncü haftanın sonunda dünyanın en büyük lojistik şirketlerinden biriyle anlaşma; cesaretin ne kadar önemli olduğunun anlaşıldığı an. Sonrasında hiçbir kararda ikinci kez düşünmemek; her hata sebebi bilinen bir deneyim olarak altıncı hissi kuvvetlendirir.

Girişimci başta her şeyi kendi yapar: temizlik, telefon, kargo, fatura, satış. Oradan çıkmak gerekir; adam-saat hesabıyla değersiz işler katma değerli işlerin zamanını yiyor.

Kaan Gülten'in kendi kuralı: tüm işlerin listesi çıkarılır ve katkı yüzdesine göre beş dilime ayrılır. 0-20 hemen devredilir (ilk sekreter), sonra 20-40 (ön muhasebe uzmanı); zamanla her dilim sisteme ya da doğru kişiye gider, kurucu bizzat yapması gereken işlere kalır.

Sosyal medya, bildirimler ve akışkan bilgi odaklanmayı zorlaştırıyor; ama bir işte uzmanlaşmak için odak şart.

Dört şeyden kurtulmak: televizyon (saatinin maliyetini hesaplayınca), enerjiyi düşüren insanlar, bildirimler (SMS ve arama dışında hepsi kapalı), gereksiz zaman kaybı.

Hedefler büyüdükçe ve yapılacaklar listesi uzadıkça göz korkar, kabuğa çekilme başlar.

Kendi yöntemi: kritik bir iş yoksa listeyi en hızlı yapılabilecekten en zora sıralamak. Her küçük iş bir sonraki için enerji üretir; oyunlaştırma gibi süreklilik sağlar.

İlk yıllarda müşteriye kendini anlatırken zorlanmak; mütevazı ve çekingen yapının girişimcilikte kırılması gerektiği.

Kendini, şirketi ve işi pazarlamak; teknik olarak işi bilmek yetmiyor, karakterin de buna uydurulması gerekiyor.

Var olan bir pazarda marka algısı için reklam ile henüz oluşmamış bir pazarda farkındalık için reklam farklı işlerdir; Webtures ikincisiyle başladı.

Aynı hizmet için iki mesaj: ilki pazarı eğiten farkındalık mesajı, ikincisi pazar oluştuktan sonra marka algısı mesajı.

Herkesin bildiği bir markanın reklam yapmaya devam etmesi: var olan pazarda marka algısını sürekli canlı tutmak.

Reklamın algıya etkisini gösteren deneyin girişi.

Channel 4'taki deneyden kareler: reklamcılardan bir kampanya tasarlamaları isteniyor; yolda bilinçaltına yerleştirilen görüntüler ortaya çıkan tasarımı belirliyor.

Tasarlanan afiş ile önceden hazırlanmış afişin karşılaştırılması.

Yol boyunca gösterilen görsellerin sonucu nasıl şekillendirdiği.

2011'de arama motorunda üst sıraya çıkmanın ne işe yaradığını anlatmak zordu; büyük tekstil markalarına 'e-ticaret siteniz tüm şubelerinizin cirosundan fazla satabilir' demek gerekiyordu.

İki kitap yazmak ve hizmeti değil kitapları pazarlamak. Kitabı okuyan 'artık kendim yaparım' demedi, 'çok profesyonelmiş, bir uzmanla çalışmalıyım' dedi. 29 liralık bir kitapla temas, sonra büyük işler. Kitaplarda 68 bin baskı.

Büyük marka tek başına sadakat üretmiyor: Türkiye'nin en büyük bankasında staj yapan arkadaşının 'milyonları döndürüyoruz ama bana verdikleri ücret bu' isyanı.

Markalaşmaya bu yüzden fazlaca yatırım yapıldı: rekabet için değil, ekip ve müşteri tarafından sahiplenilmek için.

'Bunlar olmadan hareket edemem' düşüncesi. Çözüm kendine yatırım yapmakta bulundu.

Şirketin kârı hiçbir zaman şahsi ev, araba hedefine gitmedi; her seferinde şirkete yatırıldı. Kendine yatırım yapabilen için yatırımcıya belki gerek bile kalmaz.

Her yatırımın pazarlamaya, ekibe, işin kalitesine dönmesi; büyümenin sürekliliği.

Sürdürülebilirliğin aracı nakit akışı; yatırım, ekip ve kalite her seferinde büyümeyi görünür kıldı.

En deneyimli iki çalışanın talebi: peynir ekmek gibi satan en düşük hizmet kalemini kapatmak, çünkü o müşteriler çok talep ediyor ve işi bilmiyor.

Fiyat artırıldıkça daha nitelikli, çalışana değer veren firmalar geldi; strateji tekrar edildi. Şart: hizmetin değeri de eş zamanlı artmalı, yoksa içi boş fiyat politikası olur. Apple örneği: aynı maliyet, üç kat fiyat, daha az ama sahiplenen kitle.

Tek başına başlayan şirket 32-33 kişilik bir ekip oldu; başlangıçta sektör yeni olduğu için işi bilen yoktu.

Acun modeli: çevreden ve başvuranlardan karakterine, dürüstlüğüne göre seçip işi öğretmek; uzun vadeli. Musk modeli: hızlı ölçeklenmek gerektiğinde işin zirvesindekileri çekmek. Webtures mecburen Acun modeliyle başladı; bugün ihtiyaç olmasa da iki üç kişi fazladan alıp altı ay-bir yıl yetiştiriyor.

Sahiplenilmeyi beklemek yerine önce sahiplenip vermek.

Motivasyonun yönü tersine çevriliyor: önce şirket çalışanı sahiplenir ve verir, karşılığı sonra gelir.

Kurucunun kendisi için yaptığı zaman yönetimini her çalışan için de yapması: o zaman şirket topyekûn büyür.

Şirket kültürü gereği iş görüşmesine gelen adayın ulaşım masrafı bir zarfla karşılanıyor; işe başlayana karşılama seti. Bir adayın tweet'i: 'İş görüşmesi sonrası aldığım zarf çok şaşırttı; çalışan dostu firmalara selam olsun.'

Kitap ve fatura kargolayan çalışanın etiket hazırlama süresi fark edilince tek etiket çıkaran bir tasarım yapıldı ve etiket makinesi alındı: bir buçuk dakikalık iş on saniyeye indi. Bilgisayar yenilemesine bir çalışanın yorumu: 'Yaptığım işin niteliği değişmeyecek ama daha konforlu çalışacağım, kendimi daha değerli hissedeceğim.'

Sürekli yeni içerik üretmenin enerji ve zaman maliyeti.

Zamanla eskimeyen içerik: bir kez üretilen, uzun süre değer üreten ve pazarlamayı sürdürülebilir kılan içerik.

Girişimcilik eşittir kriz: çok değişkenle temas edersiniz, her biri farklı sorun üretir. Sorunları yönetilebilir ve yönetilemez diye ayırmak; yönetilemeyeni dert etmek sürdürülemez bir stres.

Karikatür: Scooby-Doo sahnesinde hayaletin maskesi açılıyor.

Maske açılınca sorunların arkasındaki kişi yine kendisi çıkıyor.

Olmayan sorunlar yaratmak ya da içinde bulunduğumuz durumu olduğundan büyük görmek.

Aynı karikatürün devamı: boğulduğunu sandığı su diz boyu. Sorunlar çoğu zaman tahmin edildiği kadar büyük değil.

Eğlence için konmuş ama zaman zaman doğru olan yaklaşım: yönetilemeyen sorunlar için geçerli.

Cuma günü İzmir'e dönmek zorunda kalan tasarımcı, pazartesi işler var. Son iş olarak zor bir tasarım istendi ve ilan olarak paylaşıldı: 'Bu tasarımı yapabilecek tasarımcı arıyoruz, CV istemiyoruz.' Saatler içinde yüzlerce başvuru; bir ajans sahibi bile 'kendimi test etmek için gönderdim' dedi. Kaynak dosyaları görüp en yeteneklisi seçildi.

Özel tasarım kartvizitlerin köşeleri çapraz yerine düz kesilmişti. Ekip 'geri gönderelim, ücretini düşelim' derken tasarımcıya '45 derece açıyla yapabilir misin' dendi.

Düz tutunca çapraz, çapraz tutunca düz okunan kartvizit; müşteriler elinde çeviriyor, hikayesini dinleyince gülüyordu. Ders: soruna Türk usulü üzerine atlamayın, bir adım geri çekilip uzaktan bakın.

Akış şeması: Hayatınızda problem var mı? Hayır: endişelenme. Evet: bunun için bir şey yapabilir misin? Hayır: endişelenme. Evet: o zaman çözeceksin, endişelenme. Her yol endişelenmemeye çıkıyor.

Kendi kanalını sürdürülebilir bir pazarlama aracına çevirmek.

Sosyal medyada paylaşılan karikatürler: sürdürülebilir bir pazarlama stratejisi olarak.

Soru-cevap. Fikrin doğru olup olmadığı: daha önce uygulanmış mı; duygusal yaklaşmayacak, sizi tanımayan kişilere sorarak test edin (bir girişimci Google Form ve düşük bütçeli bir ilanla talebi ölçtükten sonra siteyi ve uygulamayı yaptı). Kurum içi girişimcilik: şirketin göz ardı ettiği sorunları masaya yatırın. Sermaye yoksa: ürününüz bir şirketin gider kalemiyse o şirketi yatırımcı yapın. Fikrin sahipliği değil uygulanabilirliği önemli; aynı fikri on binlerce kişi düşünüyor, ilk somutlaştıran kazanır.