Kapak başlığı: Oyunlaştırma Case Study İncelemesi
Oyun tasarımının bilinen motivasyon modelleri ve bunların bir spor kulübü mobil uygulamasında nasıl uygulandığı: puan, rozet, seviye ve seri mekanikleri.
Slaytlardaki metinler sunum dosyasının kendi metin katmanından alınmıştır. Ana fikir ve alıntılar, sunumun konuşma kaydından çıkarılmıştır; alıntılar Kaan Gülten'in kendi cümleleridir, yalnızca duraksama sözcükleri temizlenmiştir.
Sunumun kaydı
Sunum iki bölümden oluşuyor. İlk bölüm oyun tasarımı literatüründeki oyuncu tipolojilerini ve motivasyon listelerini tanıtıyor: Bartle'ın 1996 tarihli oyuncu tipleri, LeBlanc'ın MDA çerçevesindeki sekiz eğlence tipi ve Jesse Schell'in oyun motivasyonları. İkinci bölüm bu modellerin MAC+ mobil uygulamasında nasıl karşılık bulduğunu, hangi mekaniğin hangi motivasyona denk geldiğini ve e-ticaret tarafında karşılığının ne olduğunu gösteriyor. Sunumun ana tezi bir cümlede toplanıyor: iyi kurulmuş bir oyunlaştırma çözülemeyecek kadar zor değildir, ama çözülmeye değecek kadar zordur. Kapanışta aynı analiz kullanıcıya dönüyor; kendi satın alma kararlarınızın arkasındaki motivasyonu okumanız isteniyor.
Kaan Gülten sunuma, oyunlaştırmayı bir uzmanlık iddiasıyla değil, kendi ilgisiyle ve müşterisi olduğu bir markayı inceleyerek ele aldığını söyleyerek başlıyor.
“Bu işin, oyunlaştırmanın profesyoneli diyemesem de bir profesyonel olarak ilgi alanımla oyunlaştırmaya eğiliyorum. Kendi ilgimle incelediğim, aynı zamanda müşterisi olduğum bir spor kulübü var.”
Soru bilerek tuhaf kuruluyor: kim bulmuş değil, ne olduğu soruluyor. Oyunlaştırmayı anlamak için önce oyunlara bakmak gerektiğini söylüyor.
“Atası kimdir değil, ilk kim bulmuştur değil. Nedir?”
Cevap oyunların kendisi. Sunumun kalanı bu yüzden oyun tasarımı literatüründen ilerliyor.
“Belki de bu cevabı beklemiyoruz ama oyunlardır. Dolayısıyla biraz oyunlara bakarak oyunlaştırmayı incelemeyi daha uygun buldum.”
Bartle'ın 1996'da tanımladığı dört oyuncu tipi: rekabet ve üstünlük kuranlar, başaranlar, sosyalleşenler ve yeni şeyleri araştıran kaşifler. Bir tasarımın hangi tipe seslendiği buradan okunuyor.
“Bu dört tipoloji öne çıkıyor baktığımız zaman. Ama tabii ki zaman içerisinde buna eklenen yeni eğlence tipi ve motivasyonlar da var.”
LeBlanc'ın sekiz eğlence tipi listeyi genişletiyor. Kaan Gülten duyusal deneyimi masa oyunları üzerinden örnekliyor: oyunun hissiyatı da tasarımın parçası.
“Teslimiyet, yani oyunla bütünleşmek, hikayenin bir parçası olmak. Duyusal deneyim; bu aynı satrançta, tavlada taşın hissiyatı, ahşabın kalitesi, dekorun verdiği his veya oyunlardaki ses, müzik, görsel efekt, her şeyi yaşadığımız hissiyat.”
Schell'in listesi sürprizden tamamlamaya uzanıyor. Bunlar tek tek mekanik değil, deneyimin kesintisiz devam etmesini sağlayan motivasyonlar.
“Bunlar o sürecin sürdürülebilirliğini sağlayan konular. Bu motivasyonların kesilmemesi, oyunun akıcılığı açısından oldukça önemli.”
Listenin ikinci yarısında en dikkat çekici başlık başkasının talihsizliğinden keyif almak. Kaan Gülten bunun e-ticarette karşılığı olmasa da gerçek ticarette gözlemlenebildiğini anlatıyor.
“Bir kişi raftan bir ürünü aldı. Onu gören bir kişi çok beğendi ve nereden aldığını sordu, son üründü dedi. Başka birinin ona ulaşamaması da keyif verdiğini gözlemledim.”
Sunumun bu anında bir video gösterilecekti; video açılmayınca Kaan Gülten anekdotu sözlü olarak aktardı: bir röportajda dinlediği, kimsenin kötülüğünü istemediğini ama kendisine kötülük isteyen birinin başarısızlığını görünce bir keyif kahvesi içtiğini söyleyen konuşmacı. Slaytta metin yok.
Literatürdeki motivasyon başlıklarının e-ticaret karşılıkları: seviye ve rozet sistemleri, sipariş sonrası elit üyelik, arkadaş daveti, günlük görevler, keşif teşvikleri, sürpriz kutular. Kaan Gülten burada bir uyarı da ekliyor: motivasyon kaynaklarını dengelemek, kullanıcıyı bunlara boğmamak gerekiyor.
“Burada dengeleyici bir motivasyon oluşturmakta fayda var veya motivasyon kaynaklarına boğmamakta fayda var, bana göre. Bu tabii ki kişisel yorum. Temu'nun bence over gamification yaptığını düşünüyorum; milyarder gibi harca sloganını kullanırken o çarkı çeviriyor olmak bana çok fazla milyarder gibi hissettirmiyor.”
Vaka MAC+ mobil uygulaması. Kaan Gülten uygulamayı kendisi de kullanıyor ve dört ana mekaniği sayıyor: puanlama, rozet, seviye sistemi ve haftalık seri.
“Ben de aktif olarak kullanıyorum ve oyunlaştırmadaki motivasyon kaynaklarına zaman zaman sahip olduğunu görüyorum.”
Liderlik tablosu üyeyi kulüp, ilçe, arkadaş ve tüm üyeler ölçeğinde kıyaslıyor; aylık, yıllık ve tüm zamanlar seçenekleri var. Kaan Gülten burada sektörün alışkanlığının tersine bir strateji görüyor.
“Genelde spor salonlarıyla ilgili şu söylenir: üyelik yapsın ama gelmesin. Burada Mac'in tam tersini yaptığını gözlemliyorum. İnanılmaz bir şekilde teşvik var gelmeleri için.”
Haftalık seri, gelinen günleri işaretliyor ve zinciri kırmamak için motivasyon üretiyor. Kaan Gülten bunu mobil uygulamalarda tutundurmanın asıl mekanizmasına bağlıyor: uygulamada biriken veri ve emek, silme kararını zorlaştırıyor.
“Kullanıcıların mobil uygulamada ne kadar datası birikirse, o mobil uygulama kullanıcılar açısından ne kadar özelleşirse silinme oranı o kadar azalıyor. Çünkü ben o uygulamayı sildiğim zaman verdiğim emeği hiçe sayacağım gibi hissediyorum.”
Aylık görevler tamamlandıkça seviye atlanıyor ve seviyeler somut ayrıcalıklara bağlanıyor. Rozet burada yalnızca sembol değil, faydanın kapısı.
“Bir üst rozete geçersen, örnek veriyorum, şu markadan ücretsiz bir kahve veya ayrıcalıklı indirimler gibi fayda da sunan bir rozet sistemi. Rozetler arttıkça faydası da artan bir sistem.”
130 rozetin kademeli eşikleri var: ilk kez, beşinci, onuncu, otuzuncu, ellinci, yüzüncü. Kaan Gülten sunum sırasında bunların dokuzunu tamamlamış durumda.
“Ne kadar fazla yol kat ediyorsanız, o yolu tamamlamak için de o kadar fazla çaba sarf eder duruma geliyorsunuz.”
Dört çıkarım: kullanıcı tipine göre çoklu mekanik, erişilebilir ama hedefli sistem, sadakat programı gibi görev zinciri ve düzenli, anlamlı ödüllendirme. Kaan Gülten ikinci maddenin altını özellikle çiziyor.
“Erişilebilir ama hedefli sistem, dikkatimi çeken konulardan bir tanesi.”
Sosyal medyada dolaşan görsel bulmacalar bu dengenin en saf örneği: çözülemeyecek kadar zor değil, ama emek istiyor. Kaan Gülten bunun bir zeka değil dikkat sorusu olduğunu, buna rağmen yüz binlerce kişinin cevap verdiğini söylüyor.
“Çözülemeyecek kadar zor olmayacak, çözülmeye değecek kadar da zor olacak. Oyunlaştırmada bu kriteri denkleştirdiğimiz zaman bu sürdürülebilir bir motivasyona dönüşüyor.”
Yatırımcı Esas Holding'in kendi yatırım sayfasında yer alan anlatım. Dijital dönüşüm başlığında mobil uygulama, konum tabanlı fiyatlandırma ve üyelik tahmin modelinin ardından oyunlaştırma sayılıyor; aynı sayfada aylık üye kaybının %12'den %5,5'e düştüğü yazıyor.
“Tüm bu yaptığı çalışmalardan sonra, doğrudan bu kriter diyemeyiz ama bağlılığın artırılmasının ne kadar önemli olduğunu bilerek buna yer verdikleri için aylık üye kaybı %12'den %5,5'e düşürüldü.”
Mayıs 2025'te MAC, Polonya merkezli Benefit Systems'e satıldı. Kaan Gülten bunu, oyunlaştırmanın da içinde olduğu stratejik büyümenin ticari sonucu olarak sunuyor.
“Bu da bu kadar yatırımın, bu kadar stratejik bir büyümenin neticelerini çok net gösteren bir örneğe dönüşüyor.”
Kaan Gülten aynı analizi kendisine uyguluyor ve kendi motivasyon sıralamasını paylaşıyor: başarma, zorlukla mücadele, tamamlama, başarıdan gurur duyma ve sosyalleşme.
“Başarma duygusunun bende çok fazla olduğunu gördüm. Bir şeyleri tamamlama dürtüsü bende çok fazla; bunun biraz obsesyon sebepleri de olabileceğini düşünüyorum, çünkü iş yaparken de vardı.”
Kapanış egzersizi iki yoldan biriyle yapılıyor: ya oynadığınız mobil oyunlardaki motivasyon kaynaklarını çıkarın, ya da e-ticaret ekstrenizi açıp geçmiş siparişlerinize bakın.
“Gerçek bir ihtiyaç değilse, şu anda zaruri bir ürün değilse neden aldığınızı analiz edin. Hangi duygular ve motivasyon kaynakları sizi onu almaya teşvik etti? Bu, yönetilmesi durumunda en güçlü yanlarınızı, yönetilmemesi durumunda en zayıf yanlarınızı oluşturabilir.”
Sunum, oyunlaştırmanın yalnızca şirketler için değil kişinin kendi kararlarını anlaması için de bir okuma biçimi olduğu vurgusuyla kapanıyor.
Başlık kurumunuzun gündemine uyuyorsa, oturumu o gündeme göre kurarız.
Konuşma talep et